Istanbul, Turkije en de EU: Turkse percepties auteur Jack Pheifer

terug

home

Istanbul, Turkije en de EU: Turkse percepties

Een bezoek aan Istanbul is een fascinerend gebeuren, te vergelijken met een bezoek aan Rome. Istanbul, het oude Constantinopel is een stad met bijna 2000 jaar geschiedenis. Hoofdstad van het duizendjarige Byzantium, het Oost-Romeinse rijk. Daarna meer dan 500 jaar centrum van het Ottomaanse rijk, dat groter was dan West-Europa. Van welk punt je ook over de stad kijkt, het is altijd even indrukwekkend. De Gouden Hoorn, de zijtak van de Bosporus, waar de oude stad om heen gebouwd werd – de Europese kant. Dan de Bosporus zelf als verbinding tussen de Middellandse Zee en de Zwarte Zee, met aan de overkant het Aziatische deel van de stad. De stad heeft officieel 11 miljoen inwoners, maar inofficieel 20 miljoen, als de niet-geregistreerde inwoners worden meegeteld.

De stad is maakt een uitermate georganiseerde indruk, is schoon, de mensen zijn vriendelijk, er is veel blauw aanwezig op de straten (maar niet nadrukkelijk), en de infrastructuur is modern en indrukwekkend. Metro, Tram- en Bussystemen, een zestal bruggen over de Gouden Hoorn en de Bosporus, die aantonen waartoe de Turken technisch in staat zijn.

Ik sprak meerdere keren met ontwikkelde Turken over de relatie met de Europese Unie, las ook Engelstalige Turkse kranten met commentaren op dit onderwerp. Daardoor ontdekte ik weer hoezeer percepties ook tussen volkeren verschillen. De Turken beschouwen zichzelf als Europeanen. Niet alleen omdat de stichter van de Turkse staat Atatürk dat zo wilde, maar omdat de geschiedenis van de Ottomanen meer dan 500 jaar verbonden was met de Europese geschiedenis, evenzeer als bijvoorbeeld de geschiedenis van Rusland.

"Wij zijn Europees en daarom hebben ook wij het recht lid te worden van de Europese unie, net als bijvoorbeeld Bulgarije. We zijn al vijftig jaar lid van de NAVO en hebben Europa mee verdedigd tegen de Russen. Jullie hebben ons economisch ook nodig, wij zijn met China en India een van de snelst economisch groeiende landen ter wereld. Wij vormen jullie grens naar het Midden Oosten. Maar jullie willen ons niet omdat wij moslims zijn".

Ik heb uitgelegd waarom ze mijn inziens nooit lid van de Europese Unie zullen worden. "Over twintig jaar heeft Turkije een grotere bevolking dan Duitsland en zou qua stemverhouding dan het machtigste land van de Unie zijn. Dat zal de West Europese bevolking nooit accepteren, zelfs al waren jullie een Christelijke natie". Een tweede belangrijk argument is dat met name arme ongeschoolde Turken noordwaarts naar het huidige Europa zullen trekken, terwijl de hoog opgeleide Turken in het snel groeiende eigen land zullen blijven. Nu al verbaasde het me goed opgeleide Nederlandse Turken (".. ik ben geboren in Katwijk…") in Istanbul succesvol als ondernemer te zien werken ("…hier kunnen we snel een eigen bedrijf opbouwen, dat lukt ons in Nederland nooit").

Dreigend werd me verteld dat Turkije zo nodig zijn eigen gang zou gaan door met haar voormalige vazallen van het Ottomaanse rijk : Syrië, Irak, Libanon en een aantal voormalige Kaukasus republieken zelf een economische unie te vormen met vrije markten. Mijn reactie: "Dat moeten jullie ook doen; daar wordt het hele Midden Oosten beter van, en vooral Turkije zelf. En let eens op hoezeer de Europese Unie dan zal pogen diepgaand met jullie samen te werken, terwijl jullie er niet eens meer om vragen".