Waarom bezit ieder mens waardigheid? (jun 09)
Nederlanders zijn nog lang geen Europeanen (apr 09)
Mensen kunnen niet zonder het concept waarheid -
Filosofie versus wetenschap: Roger Scruton en Robert Pirsig (mar 09)
Het doel van het leven is wijs te sterven – André Comte-
Over wat een mens gelukkig maakt -
Fotoblog Pauline Brenninkmeijer (sep 08)
Filosofische Meditaties 1: Kosmos en Leven (nov 08)
Esthetica als beleving van schoonheid en als levenshouding dl II (aug 08)
Esthetica als beleving van schoonheid en als levenshouding dl I (aug 08)
Kern van het buitenlands beleid van natiestaten is eigen belang (jul 08)
Overtuiging en Samenleving (jul 08)
Democratische processen moeten langzaam verlopen (jul 08)
Samenleving en Beschavingsniveau (jul 08)
Vrijheid van meningsuiting als vorm van terreur (jun 08)
Scheppingsverhaal voor filosofen (mei 08)
Antropologische uitgangspunten (jan 08)
Kentheoretische uitgangspunten (jan 08)
Inleiding Newsstream Website: Anders naar de wereld kijken (dec 07)
© Newsstream publications -
Links
Recent
Filosofieblog van uitgever Boom
Welingelichte kringen: nieuws uit buitenlandse bladen
Reageren ? Mail naar jack@newsstream.nl
Filosofie versus wetenschap: Roger Scruton en Robert Pirsig (mar 09)
Toen in het oude Griekenland Thales kwam met zijn stelling over het bestaan ( alles is water..), viel de filosofie nog volledig samen met wetenschap. Nu in de 21e eeuw lijkt het alsof er alleen nog wetenschap bestaat en filosofie gereduceerd is tot analyse van taal. Veel filosofische uitspraken worden door wetenschappers als betekenisloos gekwalificeerd omdat de (on)waarheid van de uitspraak niet op wetenschappelijke wijze aangetoond kan worden. Scruton en Pirsig verzetten zich fundamenteel tegen deze opvatting.
Wetenschap beantwoordt slechts een van drie mogelijke 'waarom' vragen, namelijk de
verklaring van vooral materiële gebeurtenissen of verschijnselen. De onderliggende
mechanismen. Het hoe. Alleen de 'waarom' vragen rond de eerste oorzaken van het
heelal en het bestaan van leven kan de wetenschap niet beantwoorden: er blijven in
de hoogste synthese en de diepste analyse van de wereld altijd vragen over. Die vragen
blijven derhalve volgens Scruton een legitiem onderwerp voor filosofische speculatie.
Net als Comte-
Scruton stelt dat wetenschap zich succesvol bezig houdt met onderliggende verklaringen, maar niet met waarom vragen die zich aan de oppervlakte van het dagelijks leven tussen mensen voordoen. De waarom vraag over gebeurtenissen in de zin van: de redenen, de doelen, de motivatie, de rechtvaardiging van menselijke handelingen. En zeker niet met de waarom vraag in de zin van: welke betekenis wordt gehecht aan menselijke ervaringen. Samen met de overblijvende 'hoe' vragen, vormen deze andere twee 'waarom' vragen dus nog altijd een uiterst vruchtbaar werkterrein voor de filosofie.
Gelukkig maar, stelt Scruton, want de wereld van de wetenschap wordt gevormd door theorieën,welke in zichzelf geen enkele verbinding hebben met menselijke waarden, behalve met die van de onderzoekers. De filosofie blijft nodig om waarden en betekenissen in menselijke samenlevingen te onderzoeken. Filosofie hoeft niet perse te verklaren of te voorspellen, maar mag ook speculeren en oordelen. Dat heeft ze al 2500 jaar gedaan en zal ze ook altijd blijven doen, zolang de mens zich vragen stelt over betekenissen en redenen voor menselijke waardeoordelen. Scruton betreurt ten diepste de kaalslag en vulgariteit welke de puur wetenschappelijke manier van kijken in de menselijke cultuur en de aardse natuur heeft veroorzaakt sedert de 2e helft van de twintigste eeuw.
Robert Pirsig komt vanuit een geheel andere invalshoek tot dezelfde conclusie. Wetenschap
denkt alleen in termen van relaties tussen subject en object en laat subjecten alleen
waarneembare, meetbare kenmerken, waarden, toekennen aan objecten en noemt die waarden
objectief: 'een groot, zwaar rotsblok van basalt liggend in het water waar vogels
op zitten tijdens het ondergaan van de zon'. Beschrijvingen in de vorm van taal en
onderliggende vorm. Alle andere niet meetbare relaties tussen subject en object zijn
subjectief, dus persoonlijk, dus niet voor discussie vatbaar, zoals: 'op een prachtige
avond zie ik een rots in de zee, waar vogels nestelen, terwijl ik aan mijn overleden
vrouw denk'. Met name door de aanduiding objectief versus subjectief hebben wetenschappers
grote delen van de menselijke ervaring tot terrein van persoonlijk kennen verklaard
en als niet-
Pirsig maakt onderscheid tussen klassieke (wetenschappelijke) waarneming naar onderliggende
vorm en 'romantische' totaalervaringen aan de oppervlakte van de wereld. Naar zijn
opvatting is de subject-
Zoals Wittgenstein de wereld in wetenschappelijke zin beschreef als “alles wat het geval is”, zo beschrijft Pirsig de wereld als “een onuitputtelijke bron van kwaliteit” en stelt hierdoor de hele wereld weer centraal in het filosofisch denken, daar waar Scruton de grens tussen werkgebied van filosofie en wetenschap opnieuw probeert aan te geven.
Wij zijn als mensen niet alleen maar onderdeel van een te verklaren wereld, wij zijn vooral mensen die op de wereld staan en er samen op hebben te leven. Hoe dat moet, daar kan wetenschap weinig aan bijdragen, daar is filosofie voor nodig. Roger Scruton
