terug
home
De waarheid lijkt nog slechts te dienen als manipulatiemiddel
Zowel in het artikel 'mensen kunnen niet zonder waarheid', als in de artikelen reeks "filosofische percepties", ga ik in op mijn grote zorg over het relativisme in onze maatschappij met betrekking tot het begrip waarheid. Tegenwoordig roept iedereen: “dat is jouw waarheid, absolute waarheid bestaat niet”. Die bewering stelt waarheid gelijk aan een individuele mening. Als we zo tegen waarheid aankijken, dan is er geen enkele basis meer voor overeenstemming tussen mensen, behalve pure machtsuitoefening. Dat zien we dan ook in de politiek.
Inderdaad er bestaat geen absolute waarheid op welk terrein van het menselijk leven dan ook. Maar gradaties van waarheid kunnen wel worden onderscheiden. Als we het hebben over feitelijke materiële zaken in de wereld, dan kunnen wetenschappers op basis van theorieën, toetsing en voorspellingen tot waarheden komen, die voor "waar" gehouden (meer waarschijnlijk dan andere verklaringen) mogen worden tot er een betere theorie is. Dat geldt zeker als het voorspellend karakter van de theorie en de technologische toepassingen “werken”.
Over de filosoof Karl Poppers 2e wereld: de onderlinge sociale relaties tussen mensen
en gedrag van een individuele mens kunnen slechts op beperkte wijze wetenschappelijke
waarheden worden geponeerd; immers toetsing van sociale-
Kortom, in navolging van de Amerikaanse filosoof William James, zijn er (wetenschappelijke) waarheden, welke we met enige zekerheid kunnen weten. Alle andere waarheden komen voort uit de ervaring van de mensheid vanuit zijn lange geschiedenis en komen tot uiting in tradities, normen en waarden, alsmede in praktische gebruiken ("gezond verstand"). Voor een individueel mens gelden, naast deze wetenschappelijk en historische ervaringswaarheden, ook nog eens zijn eigen overtuigingen. Overtuigingen zijn gebaseerd op datgene wat hij of zij in zijn eigen leven voor waar houdt (veelal: van waarde acht), omdat is gebleken dat die overtuigingen tot een goed of beter leven (kunnen) leiden. Het relativeren van enigerlei vorm van waarheid heeft dus met name betrekking op die tussen mensen gedeelde waarheden en overtuigingen (op basis van wat van waarde geacht wordt).
In onze post moderne natiestaat verbrokkelen algemene sociale waarheden en waarden steeds verder in de zee van individuele overtuigingen, hetgeen tot maatschappelijke desintegratie leidt, zoals de Canadese filosoof Charles Taylor signaleert. In deze situatie is het nu zelfs mogelijk dat machtsbeluste politici feitelijk wetenschappelijk onwaarheden, met kromme redeneringen, middels zelf gecreëerde schijntegenstellingen, hun ideologische beweringen tot absolute waarheid verklaren. Veeleer inspelend op emoties dan op de waarheid en rede. De Golf van Moslims die Europa overspoelt….De nieuwe Vrijheid in Egypte die ons mogelijkerwijs gaat bedreigen. Het Onderwijs dat beter af is als er wordt bezuinigt. De Globalisering die per definitie bijdraagt aan onze welvaart.
Hoe kunnen we nog tot enigerlei gedeelde waarheid tussen mensen komen, als we via
de politiek en media voortdurend worden bestookt met bewuste onwaarheden, welke slechts
voortkomen uit machts-
© Newsstream Publications -
